2019: 10 jaar AimAtArt – CreativiTIJD

2019 is het jaar dat AimAtArt 10 jaar bestaat. In die 10 jaar hebben we ongelooflijk veel gezien en ontdekt. We hebben samengewerkt met bijna alle rollen in organisaties: directeuren, HR-managers, secretaresses, uitvoerders en leidinggevenden. Honderden bedrijven werkten het afgelopen decennium met ons aan hun creatief vermogen. Van bouwbedrijven tot banken, van ingenieurs tot IT en van offshore tot overheid. En na al die duizenden mensen die we hebben ontmoet, is ons een ding duidelijk geworden: de tijd is rijp voor creativiteit. Alleen ‘hebben’ we geen tijd. Daarom viert AimAtArt haar 10-jarig bestaan komend jaar met het thema: CreativiTIJD.

Back to 2009
Even terugblikken naar de start van AimAtArt. Tijdens onze studie Kunstgeschiedenis ontdekten wij, Emily en Emilie, de vernieuwingskracht van kunstenaars. We leerden dat kunstenaars zich steeds weten te vernieuwen en zichzelf opnieuw uitvinden. We ervoeren dat kunst de blik verruimt en dat het wisselen van perspectief daardoor makkelijker gaat. Voor ons was het helemaal duidelijk: kunst is er niet alleen voor de liefhebber maar het heeft iedereen wat te bieden. Deze inzichten vormden het fundament van AimAtArt. In 2009 zaten we nog midden in de financiële crisis. Processen werden strakgetrokken en je moest vooral niet je hoofd boven het maaiveld uitsteken. Als bedrijven met de toekomst bezig waren, was het duurzaamheid. Creativiteit was iets voor erbij. Maar in de afgelopen 10 jaar is creativiteit gegroeid van ‘nice to have’ naar ‘need to have’.

10 jaar creativiteit
In die 10 jaar zagen we open gesprekken over de toekomst ontstaan. We zagen MT’s die inspiratie vonden om hun nieuwe visie over te brengen. We zagen collega’s begrip voor elkaars perspectief krijgen. We zagen mensen zich weer kind voelen en met plezier naar hun werk gaan. We zagen mensen successen behalen met hun nieuwe ideeën. We zagen mensen hard werken om tot nieuwe oplossingen te komen. We zagen mensen worstelen met een andere manier van denken. We zagen de kracht van beeld gebruikt worden om anderen te inspireren en te overtuigen. We zagen mensen afhaken en weer terugkomen. We zagen mensen die eindelijk thuiskwamen en hun creativiteit mochten gebruiken. Kortom, we zagen mensen zich openen, verbinden, ontdekken, vernieuwen en veranderen.

Tijd voor creativiteit
En tegelijkertijd zien we nu organisaties worstelen met vernieuwing en creativiteit. Hoe integreren we andere manieren van denken binnen de bestaande processen? Hoe krijgen we creatief denken tussen de oren van alle mensen? Hoe gieten we innovatie in een duidelijk proces? Hoe maken we creativiteit praktisch en toepasbaar? En vooral: hoe maken we tijd voor creativiteit? Tijd is de grote uitdaging. Ook dat zal weinigen verbazen. In onze onderzoeken naar innovatiecultuur komt werkdruk als één van de grootste hick-ups voor vernieuwing uit de bus. Door deze werkdruk zijn we geneigd om ons te richten op de korte termijn en de acties die vandaag urgent zijn. Het lukt ons nauwelijks om afstand te nemen, het juiste vraagstuk te bepalen en een ander perspectief te verkennen of iets nieuws te proberen. Tijdgebrek dus..

CreativiTIJD
Creativiteit en tijd zijn aan elkaar gewaagd. Enerzijds helpt tijdsdruk om tot ideeën en oplossingen te komen. Anderzijds heeft creativiteit tijd nodig. Want creativiteit heeft reflectie nodig. Creativiteit heeft inspiratie nodig. Creativiteit heeft incubatietijd nodig. Creativiteit heeft nieuwe perspectieven nodig. Creativiteit heeft experiment nodig. Creativiteit heeft verdieping nodig. Kortom: CreativiTIJD. In 2019 gaan we jou uitdagen om meer tijd te maken voor creatieve tijd. Diverse invalshoeken van CreativiTIJD komen aan bod, van praktische tips tot verdiepende reflectie en toekomstperspectieven. De pijlers van AimAtArt – kunst en wetenschap – zijn hierin leidend. Kunst om jou uit te dagen om anders te kijken en je eigen creatief potentieel te vergroten. Wetenschap voor diepgaande kennis en het vertalen van de nieuwe inzichten naar de praktijk.

2019: wij wensen je veel creativiTIJD!

Emily de Valk & Emilie Vermeer

Een andere kijk op communicatie – laat je inspireren door Banksy

De stunt uitgevoerd door de quasi anonieme en controversiële straatkunstenaar Banksy zal je vast niet ontgaan zijn. Het lijkt er op dat tegenwoordig alles wat deze kunstenaar doet op televisie, social media en in kranten over de hele wereld verschijnt. Menig marketing afdeling is jaloers op deze impact. Dat brengt ons bij de vraag: valt er wat te leren van Banksy als het gaat om communicatie en impact maken?

Kunstwerken met impact
De betreffende stunt vond plaats op 5 oktober bij Sotheby’s, een veilinghuis in Londen. Het heeft de kunstwereld geschokt en zal de kunstgeschiedenis ingaan als het eerste performance kunstwerk dat is gemaakt tijdens een veiling (nu met de nieuwe titel ‘Love is in the Bin’ (2018)). Een kenmerkend werk voor Banksy. Want zoals je misschien wel weet, staat straatkunstenaar Banksy bekend om zijn absurditeit. Zo plaatste hij stiekem kunst in tentoonstellingsruimtes, zonder dat dit werd opgemerkt door het museum personeel, bijvoorbeeld in het MoMA in New York.

De boodschap kracht bijzetten
Banksy gebruikt dus kunst voor het maken van een statement. Hij wil mensen hun ogen openen. Vergelijkbaar met wat we doen bij AimAtArt. We gebruiken kunst om mensen vanuit een ander perspectief te laten kijken naar hun eigen vraagstukken. Terug naar Banksy, op die dag in oktober plaatste hij eerst een foto en daarna een filmpje op zijn eigen Instagram account. Bij het maken van het iconische schilderij ‘Girl with Balloon’ verstopte hij een versnipperaar aan de onderkant van de lijst. Op de avond van de veiling brak dit schilderij het vorige record van Banksy. Het werd verkocht voor 1.4 miljoen pond. Toen het schilderij geveild werd, werd de helft van het kunstwerk vernietigd door de versnipperaar. Van het ene op het andere moment was het kunstwerk voor een deel geruïneerd voordat het werd meegenomen door het gechoqueerde personeel van Sotheby’s. Banksy stelde hiermee zijn plek veilig in de kunstgeschiedenis.

Zoveel mogelijk mensen bereiken
Hoeveel impact maken de huidige communicatiemiddelen in jouw organisatie? En hoe kunnen deze zo maximaal mogelijk ingezet worden? Neem Banksy als inspiratiebron en durf anders te zijn. Hij creëert content waar je een mening over kan hebben en plaatst het in de publieke ruimte – het internet. En juist dat openbare karakter trekt zoveel mensen aan. Daardoor wordt zijn kunst gezien als toegankelijk en makkelijk te interpreteren voor iedereen. Menig merk of bedrijf droomt van deze impact. Dus begin met denken: op welke manier kan jouw organisatie – of afdeling of team – zoveel mogelijk mensen bereiken?

Creëer iets dat niet ongezien voorbij gaat.
Creëer een keerpunt voor jouw bedrijf.

Kortom: Get your Banksy-on!

Wil je weten hoe AimAtArt je hierbij kan helpen? Klik hier

AimAtArt

Technologie: een tweesnijdend zwaard

Nieuwe technologieën schudden ons wakker en bieden kansen. We lezen over de economische kansen en de doemscenario’s. Maar hoe zit het met de ethische kant; welke rol willen we dat technologie speelt in ons leven? Hierover ging AimAtArt tijdens de Toekomstexpeditie op kunstmanifestatie ROBOT LOVE in gesprek met vooruit-denkers van verschillende organisaties. ROBOT LOVE, dat fungeerde als decor van dit debat, leverde met intrigerende kunstwerken prangende gespreks- én eyeopeners op.

Kunstenaars zijn onze begeleiders in vernieuwing

Nu onze gedachten door technologie en algoritmes worden bepaald, is het cruciaal dat we onszelf blijven trainen om andere perspectieven op te zoeken. Om te voorkomen dat we te eenzijdig worden geïnformeerd. Juist bij ontwikkelingen zoals robotica en kunstmatige intelligentie. Ontwikkelingen die veel impact hebben, maar waarop we nog geen grip hebben. Die andere perspectieven bieden kunstenaars. Want als de kunstgeschiedenis iets heeft bewezen, is dat het loont om kunstenaars te volgen in dynamische tijden vol verandering. Kunstenaars weten als geen ander de ontluikende toekomst tastbaar te maken. Zoals internetpionier Marleen Stikker het in Zomergasten al benoemde: ‘Kunstenaars zijn onze begeleiders in vernieuwing’.

ROBOT LOVE maakt tongen los

AimAtArt is partner van kunstmanifestatie ROBOT LOVE in innovatiestad Eindhoven. ROBOT LOVE vraagt aandacht voor de ingewikkelde dilemma’s waartoe de technologie ons uitdaagt. Het heeft een optimistische benadering van kunstmatige intelligentie en robotica, juist omdat het ons ook kansen biedt betere mensen te worden. Tegelijkertijd biedt ROBOT LOVE ook ruimte voor de minder fraaie scenario’s. Een verrijkende setting dus om innovatiemanagers aan de tand te voelen over dilemma’s als: Vertrouwen we op machines of mensen? Tot hoever reikt onze invloed? Waar ligt de grens als het gaat om ethiek versus tech? Smelten we samen met machines of staan we tegenover elkaar?

 

Gesprekken van 30jaar geleden

Sommige genodigden vroegen zich af of dit de gesprekken van 30 jaar geleden waren. Toen we ons afvroegen of we ooit al onze privé en zakelijke informatie klakkeloos op een onzichtbaar net zouden gooien in ruil voor likes. En toen we het nog hoogst onwaarschijnlijk vonden dat je je levenspartner via een algoritme zou vinden. Is alles wat nu nog ongemakkelijk voelt misschien dus een fase en weten we straks niet beter dan dat we allemaal een robotkloon van onszelf hebben? Of moeten we juist nu een grens trekken aan wat er technisch mogelijk is? De conclusie van de Toekomstexpeditie was dan ook dat er geen algemene conclusie te formuleren valt. De meningen zijn te verdeeld als het gaat om deze grote thema’s. Ook bij de aanwezige innovatiemanagers.

Twee kampen

Het is echt een tweesnijdend zwaard. Aan de ene kant heeft technologie zoveel voordelen; robots ontwikkelen zich sneller dan mensen, kunnen menselijke capaciteiten enorm vergroten, bijdragen aan zorg, etc. En aan de andere kant zijn er zoveel ethische kwesties en ambivalente gevoelens over wanneer ‘onze menselijke normen & waarden, gedragingen en ons geweten’ niet meer menselijk zijn.
Technologie bevindt zich duidelijk in een paradox. Misschien is dit zelfs de nieuwe kloof in de samenleving. Waarbij de ene groep pro-tech is en de andere zich er fel tegen verzet. Er werd geopperd dat dingen een keer echt fout moeten gaan en dat we dan pas in actie komen. Wanneer technologie een probleem oplost, maar bijvoorbeeld in de knel komt met onze ethische waarden. Voor het zover is moeten we het gesprek blijven voeren, want daarover waren de genodigden het vooral eens. Er is nog zoveel te bespreken en zijn we er niet al te laat mee?

Menselijke maat is leidend

Als technologie ondersteunend blijft aan de mens, ziet een deel van de vooruit-denkers de toekomst positief. Een aantal keren werd gezegd dat – naast mensen – bedrijven hierin ook een grote verantwoordelijkheid hebben. Verder werd er geopperd dat we er ook maar gewoon mee moeten gaan experimenteren. Deel een klein onderdeel van je data maar eens online en kijk wat er gebeurt. We zullen er hoe dan ook aan moeten geloven. Over 1 ding waren alle genodigden het eens: het werkt om de blik van kunstenaars te betrekken bij deze vraagstukken. Je wordt emotioneel geraakt, je verbeeldingskracht wordt geactiveerd en nieuwe invalshoeken worden zo verkend. Precies wat het bedrijfsleven nu nodig heeft.

  • Ook naar ROBOT LOVE om dit gesprek met je collega’s en/of klanten te voeren? Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.
Credits Afbeeldingen
Foto 1: In gesprek met Annelies – L.A.Raeven, Annelies looking for completion – 2018
Foto 2: Roger Hiorns, ‘Beings’, 2014-18
aleksandra-domanovic-things-to-come-2014

Robot Love – Tech vs mens of een technische mens?

Nieuwe technologieën schudden ons wakker en bieden kansen. Die kansen worden niet altijd belicht. In de media ligt veel nadruk om de doemscenario’s (straks zitten we zonder banen) of wordt alleen de economische kant belicht. Er wordt te weinig ingegaan op de ethische vraagstukken: Welke relatie gaan wij mensen aan met technologie? En welke rol willen we dat technologie speelt in ons leven? De kunstmanifestatie Robot Love start vanuit het gegeven dat technologie niet meer weg te denken is uit onze samenleving en daagt ons daarom uit om na te denken over de fundamentele vraag: Wie zijn we en wat willen we worden, een samensmelting van tech met vlees en bloed?

Meegaan met technologische vooruitgang

Want dat we met deze vraag iets moeten is wel duidelijk. Maar wat betekent het om een robot als collega te hebben? Kan je zakendoen met een androïde en hoe ziet zo’n relatie er dan uit? Wat is de impact van A.I. op ons dagelijks werk? En solliciteren via een algoritme, welke mogelijkheden biedt dat voor onze organisatie? En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Allemaal vragen die dit najaar vanuit een verrassende invalshoek worden belicht: namelijk vanuit het perspectief van 50 internationale top-kunstenaars. Dit maakt een bezoek aan Robot Love een must voor elke organisatie die zijn vizier op de toekomst heeft gericht!

stephanie-dinkins-conversations-with-binna48-still-2014-ongoing

Denkkaders oprekken

Waarom spelen kunstenaars hierin een navigerende rol? Kunstenaars weten als geen ander de ontluikende toekomst tastbaar en inzichtelijk te maken. Door het te omarmen en ermee te spelen. Als de kunstgeschiedenis ons iets heeft bewezen, is het dat het loont om kunstenaars te volgen. Om de toekomst te verkennen en om die vorm te geven. En juist dat is waar bedrijven vandaag de dag op worden gechallenged. Elke organisatie – de één sneller dan de ander – zal stelling moeten gaan innemen over de rol van technologie. Welke positie nemen we in als het gaat om technologische ontwikkelingen en de toekomst van onze organisatie en mensen?

Om te voorkomen dat robotisering en A.I. holle frasen worden, is het hoog tijd dat business professionals daar – op een radicaal andere manier – met elkaar over in gesprek gaan.

Wat heeft Robot Love te bieden?

De kunstwerken op Robot Love prikkelen om na te denken over de impact van technologie op de maatschappij en ons mens-zijn. Op hoe we werken en leven. Het biedt handvatten om te reflecteren op de rollercoaster waar we met elkaar inzitten sinds de uitvinding van het internet.

Gegarandeerd levert een bezoek o.l.v. AimAtArt nieuwe ideeën en inzichten op en inspireert het om met de vragen die het oplevert, aan de slag te gaan. Kortom, de vraag is niet meer kom je naar Eindhoven dit najaar, maar WANNEER kom jij naar Eindhoven?

 

Als organisatie het gesprek over de toekomst aangaan? Lees hier hoe AimAtArt daarbij kan helpen.

Lees meer over Robot Love.

Tegenpolen samenbrengen is de toekomst

In het Stedelijk Museum in Amsterdam is nu de tentoonstelling ‘Coded Nature’ van Studio Drift te bezichtigen. Deze tentoonstelling biedt een mooie inspiratiebron om op een positieve manier na te denken over de toekomst. Daarin staan natuur en technologie niet tegenover elkaar, zoals dat nog vaak wordt gezien, maar werken ze juist samen.

Studio Drift is opgericht door Lonneke Gordijn en Ralph Nauta. Dit kunstenaarsduo werkt samen met softwareontwikkelaars en ingenieurs voor de totstandkoming van allerlei grote installaties. De relatie tussen mens, natuur en techniek staat daarbij centraal. Op het eerste gezicht een onnatuurlijke combinatie: technologie en kunst. Toch blijkt de uitkomst alles behalve dat, want er komen de mooiste dingen uit voort.

Natuur nabootsen met techniek

De beweegredenen van de kunstenaars komen voort uit een drang om elementen uit de natuur na te bootsen. Iets dat erg ingewikkeld is, maar met huidige high tech-ontwikkelingen steeds beter lukt.

En waarom de natuur nabootsen? Het eindeloze aanpassingsvermogen en zich telkens willen verbeteren zit in de mens, maar ook in de natuur. Door tegenpolen samen te brengen, ontstaat er juist een mogelijkheid tot ontwikkeling en harmonie.

Een voorbeeld is ‘Flylight’, dat een zwerm vogels uitbeeldt door middel van knipperende led-lampjes. Met bewegingssensoren reageren de lampjes op het publiek, maar ook op elkaar, zoals bij echte vogels. Natuur en technologie komen op deze manier samen op een hele natuurlijke manier: de associatie met een zwerm vogels is snel gemaakt. De vogel is hét symbool voor vrijheid, maar laat in een zwerm juist het mooie van het collectief zien. Het gaat om de balans tussen het individu en de groep, dat ook op de mens toepasbaar is.

De verbinding tussen mens, natuur en technologie

Een ander voorbeeld is ‘Meadow’. Deze installatie bestaat uit een aantal lampen die doen denken aan bloemen en steeds op en neer vanaf het plafond gaan. Bij de val klappen de ‘bloemblaadjes’ open, en is er meer licht. Achter dit werk zit een intensief proces verborgen, waarbij ingenieuze patronen moesten worden geknipt en er ingewikkelde software nodig was voor het op-en-neer gaan van de lampen. Deze samenwerking zorgde voor dit prachtige resultaat.

Verschillen overbruggen door uitdagingen aan te gaan

Deze tentoonstelling laat de mogelijkheid van een samenwerking tussen verschillende disciplines zien. In vrijwel alle sectoren is dat onderwerp actueel: de verbinding tussen mens, natuur en technologie. Studio Drift laat zien wat er op dat gebied mogelijk is, door niet bang voor deze verschillende werelden te zijn maar juist de uitdaging aan te gaan. Zo creëren ze harmonieuze werken en een positief toekomst beeld. Hoe kijk jij naar de toekomst? Doe t/m 26 augustus inspiratie hiervoor op in het Stedelijk Museum.

Benieuwd hoe je zelf innovatief kunt zijn binnen je vakgebied? Lees hier hoe Piet Mondriaan dit deed.

Credits voor de afbeeldingen: Stedelijk Museum
1: Studio Drift, ‘Flylight’, 2018
2: Studio Drift, ‘Meadow’, 2018

 

 

 

Zo ontstaan meesterwerken: geef vrijheid aan invulling van de bedrijfsvisie!

In hoeverre is er in jouw bedrijf ruimte voor een eigen invulling van de bedrijfsvisie? Laat je inspireren door de Bechers!

Om je doelstellingen te behalen, heb je een duidelijke visie en bijbehorende strategie ontwikkeld. Wat is de ruimte die de mensen in je organisatie krijgen om op hun eigen wijze die strategie te realiseren? En is die vrije ruimte wenselijk of wil je juist dat je mensen met militaire precisie op jouw manier werken? Laat je inspireren door Düsseldorfer Photoschule en ontdek hoe een duidelijke visie ook ruimte biedt voor eigen invulling. En dat dit juist tot mooie resultaten leidt!

Het lijkt alsof er van de Kunstacademie te Düsseldorf alleen maar bekende fotografen komen. Een voorbeeld hiervan is Andreas Gursky. Een van zijn meesterwerken werd voor meer dan 4 miljoen dollar verkocht. Maar ook Thomas Ruff en Axel Hütte zijn grote namen in de fotografiewereld. Zij zijn alle drie student geweest van het fotografie koppel Bernd en Hilla Becher. Hun formele en conceptuele benadering van het fotograferen sloeg enorm aan bij hun leerlingen. Deze uitgangspunten zijn bij al hun studenten te herkennen, maar wel elk met een eigen draai.

 

 

De docenten Bernd en Hilla Becher

De Bechers gaven les aan de Photoschule in de jaren 80 van de twintigste eeuw. Het werk van dit duo heeft duidelijke kenmerken. Deze kenmerken zijn door hun hele oeuvre verwerkt. Ze zijn begonnen met het fotograferen van industriële onderwerpen, zoals hoogovens, mijnkranen en gastanks. Deze onderwerpen werden uitvoerend in het midden en op dezelfde hoogte gefotografeerd en op klein formaat afgedrukt. Hierdoor oogt het erg zakelijk, maar ook erg registrerend. Verder ziet het werk er erg afstandelijk uit, want je kunt je er niet mee identificeren. Bij het werk ‘Gas Tanks’ is dit goed te zien. Op een formele manier zijn de tanks op de foto gezet, want ze zijn allemaal op precies dezelfde manier gefotografeerd. Deze afstandelijke en objectieve blik namen de leerlingen ook over.

 

 

Thomas Ruff en Andreas Gursky

Vanuit bovenstaande visie leerden de studenten van de Bechers kijken en fotograferen. Binnen deze duidelijke koers zochten ze de ruimte op, om hier hun eigen invulling aan te geven. Zo besloot Thomas Ruff een zijweg in te slaan. Hij ging als eerste van de academie fotograferen in kleur. Verder maakte Andreas Gursky zelfs de keuze om enorme taferelen te fotograferen en dit op groot formaat weer te geven. Daarnaast ging hij ook experimenteren met digitale technieken, om zo zijn foto’s te bewerken. Het was mogelijk voor al deze fotografen om hun eigen signatuur te ontwikkelen, omdat er ruimte was voor experiment. Naast alle formele uitgangspunten werden nieuwe ontwikkelingen op deze school juist gestimuleerd. Als een werknemer een eigen invulling toevoegt, hoeft dit niet te betekenen dat hij of zij niet meer vanuit eenzelfde visie of overtuiging werkt. Want ondanks alle experimenten bleven Ruff en Gursky werkzaam binnen dezelfde stijl als de Bechers. De observerende en registrerende houding is in elk werk te herkennen. In het werk ‘Nacht 2 I’ van Ruff en in ‘Mercedes Rastatt’ van Gursky is dit ook te zien. Beide werken tonen een objectieve en formele sfeer, omdat de foto niet het doel heeft om emotie op te wekken. Beide fotografen hebben een hele registrerende houding ingenomen, omdat ze een moment hebben vastgelegd dat niet uniek is. Het zijn alledaagse objecten, die puur zoals ze zijn worden weergegeven. Dit komt overeen met de stijl van de Bechers, omdat zij ook alledaagse objecten vastlegden met een duidelijke registrerende houding. Alle foto’s tonen een bepaald overzicht, ze leggen een situatie vast zoals hij is.

 

 

Laat je inspireren door hoe Bernd en Hilla Becher hun stijl overdroegen op anderen, maar daarbinnen dus wel de ruimte boden voor vernieuwing en experiment. Op deze manier maakten ze het ontwikkelen van een eigen signatuur mogelijk voor een nieuwe generatie kunstenaars. Deze nieuwe generatie kunstenaars heeft sterk bijgedragen aan het wereldberoemd maken van de fotografie van de Bechers. Dus zorg voor een heldere visie en laat daarbinnen ruimte voor eigen invulling en je medewerkers zullen je verrassen en jouw visie een stap verder brengen. Ga eens bij jezelf te rade, hoe helder is jouw visie? En welke ruimte geef je de mensen in jouw organisatie om hier hun eigen draai aan te geven?midd

Mocht je geïnteresseerd zijn geraakt in de fotografen van de Düsseldorfer Photoschule, ga dan zeker even langs bij Huis Marseille! Dit fotografiemuseum aan de Keizersgracht in Amsterdam wijdt tot 3 juni 2018 een tentoonstelling aan het leermeesterschap van de Bechers en hun leerlingen.

Lees hier meer over de tentoonstelling.

Ben je benieuwd hoe jij pionier wordt in eigen vakgebied? Lees hier onze blog.

Credits foto’s huis Marseille:
Bernd & Hilla Becher, ‘Gas Tanks’, 1983-1992.
Andreas Gursky, ‘Mercedes Rastatt’, 1993.
Thomas Ruff, Nacht 2 I, 1992.

 

 

Leiderschap en creativiteit: interview met Roy Sijbom

Roy Sijbom is dé expert op het gebied van leiderschap en creativiteit. Hij promoveerde op dit onderwerp en is nu universitair docent arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit van Amsterdam. AimAtArt werkt samen met Roy om de laatste onderzoeken over hoe je als leidinggevende creativiteit kunt stimuleren te vertalen naar onze leiderschapsprogramma’s. We spraken uitgebreid met Roy en zetten een aantal leerzame lessen voor je op een rijtje:

In hoeverre heb je als leidinggevende invloed op de creativiteit van je team?

Leidinggevenden vervullen een zeer belangrijke rol als het om creativiteit binnen organisaties gaat. Ze vervullen namelijk een centrale en relatief machtige positie binnen de werkcontext, en kunnen dus signalen afgeven in de werkomgeving die creativiteit stimuleren bij hun medewerkers. Naast deze ‘stimulerende’ rol, hebben leidinggevende ook de taak om creatieve ideeën van medewerkers te ‘evalueren’. Ze moeten dus het kaf van het koren zien te scheiden, en enkel tijd, geld en energie steken in ideeën die in potentie bruikbaar zijn. Kortom, de leidinggevende heeft op meerdere manieren invloed op creativiteit.

Wat zijn kenmerken en/of gedragingen van een leider die creativiteit stimuleert?

Ik ben altijd wat terughoudend om een aantal concrete kenmerken/gedragingen te benoemen omdat dit vaak afhankelijk is van de specifieke situatie en context. Op basis van de beschikbare literatuur zijn er echter wel aantal elementen die consequent gunstige effecten laat zien. Zo blijkt dat het geven van een bepaalde mate van autonomie door de leidinggevende aan medewerkers bevorderend is voor hun creativiteit. Ook de ervaren steun van medewerkers door hun leidinggevenden is bevorderend voor creativiteit van medewerkers. Een laatste kenmerk dat direct bijdraagt aan creativiteit betreft de relatie tussen medewerker en leidinggevende, hoe beter deze relatie, hoe meer creativiteit medewerkers tonen.

En heb je een tip hoe je als leidinggevende creativiteit kan stimuleren?

Zoals gezegd is ondersteuning belangrijk. Het is belangrijk dat medewerkers het gevoel hebben dat ze voldoende ondersteund worden. Als leidinggevende kun je dit doen door de directe communicatie met je medewerkers; geef ze het gevoel dat creativiteit wordt gewaardeerd. Zorg ook dat er duidelijkheid is over de beschikbare middelen om creatieve ideeën te realiseren. Ook niet geheel onbelangrijk, geef feedback aan de medewerker over wat er met hun creatieve ideeën is gedaan. Zeker in het geval er niets meer wordt gedaan, is het goed om dit duidelijk en te communiceren.

Leiderschap en creativiteit concreet maken? Bekijk één van onze voorbeeldcases, zoals de module creativiteit voor managers van Facilicom.

Hoe word je net zo’n vernieuwer als Mondriaan? Feedback!

Het was het jaar van De Stijl. De kenmerkende blauwe, gele en rode vlakjes zagen we overal terug. Piet Mondriaan is het boegbeeld van De Stijl. Maar hoe is hij tot die radicale nieuwe beeldtaal gekomen? Een beeldtaal die 100 jaar na dato nog steeds fris en modern aanvoelt. Wat kunnen wij leren van deze meester vernieuwer? Hier zijn vele antwoorden op mogelijk, graag belichten we in deze blog het thema feedback.

Gezamenlijke zoektocht naar vernieuwing

Feedback was de voedingsbodem van de interactie tussen Bart van der Leck en Mondriaan. De interactie tussen deze twee lag ten grondslag aan de radicaal nieuwe kunst.

In 1916 ontmoetten ze elkaar in Laren, toen een levendig kunstenaarsdorp. Beiden waren volop bezig met de zoektocht naar die nieuwe kunstvorm. Want bij deze moderne tijd in het begin van de 20ste eeuw, hoorde een nieuwe beeldtaal. Ze vonden elkaar in een gemeenschappelijk missie en bewandelen zo een anderhalf jaar samen het pad naar vernieuwing.

Vernieuwen door feedback

Ze zochten elkaar regelmatig op, soms zelfs dagelijks. De discussies over de toekomst van de kunst bracht hun ontwikkeling in sneltreinvaart. Door naar elkaars werk te kijken, te luisteren naar elkaars ideeën en visie op de toekomst, raakten ze geïnspireerd. Zo gebruikte Van der Leck als eerste de primaire kleuren rood, geel, blauw. Waar Mondriaan de rest van zijn carrière mee schilderde en zo wereldberoemd is geworden. Naast directe inspiratie, stimuleerden ze elkaar. De kunstenaars waren aan elkaar gewaagd. Ze experimenteerde graag, daagden elkaar uit en vroegen naar elkaars progressie. De twee durfden ook kritisch te zijn. Ze gaven elkaar aan de lopende band feedback. Die feedback pasten ze dan direct toe in hun werk. Om hier de volgende dag weer verder over te filosoferen. De discussies konden ook hoog oplaaien. Zo was de diagonale streep voor Mondriaan een no-go en kon hij niet begrijpen waarom Van der Leck dat nog gebruikte. Toen er te veel verschillen ontstonden in hun werkwijze en ideeën groeiden de kunstenaars uit elkaar.

Lessen van Mondriaan

De interactie tussen de twee kunstenaars heeft er toe bijgedragen dat beide kunstenaars vergaande stappen hebben gezet in hun carrière. Hun vernieuwingsdrang werd gevoed en ze werden geprikkeld om een stap verder te gaan. Wil jij ook vernieuwen? Zoek dan een Van der Leck! Zoek iemand met een zelfde overtuiging en creëer zo een dynamiek dat jullie elkaar tot grotere hoogte brengen. Bevraag ook elkaars gedachtes en acties.

Durf ook kritisch te zijn en moeilijke vragen te stellen. Want alleen dan breng je elkaar tot grotere hoogte en schuilt er wellicht een Mondriaan in één van jullie.

Meer over Mondriaan en Van der Leck? Lees hier de blog die we er eerder over schreven.

 

Begin met omgekeerde volgorde: vooruitgaan door terug te blikken

Afbeelding: Melanie Bonajo, ‘Progress vs regress’, 2016.

Een nieuw jaar staat voor de deur. Een jaar vol nieuwe plannen en ambities. We zijn geneigd om lekker van start te gaan en ons te richten op dat wat voor ons ligt. Maar wat als we dit eens helemaal omdraaien?

Kijk hiervoor naar deze foto. We zien dames en een heer op leeftijd in een groene omgeving, misschien een parkje of iemands tuin. En we zien kartonnen borden met daarop producten en een jaartal. Waar zou dit over kunnen gaan? Je kijkt naar een videostill van de video ‘Progress vs Regress’ van de Nederlandse kunstenares Melanie Bonajo. De video gaat over vooruitgang én achteruitgang. Het biedt een mooi inzicht speciaal voor deze tijd van het jaar. Lees verder waarom.

Terugblikken op vooruitgang

Als we aan vooruitgang denken komen woorden als vernieuwing, ontwikkeling en innovatie op. Allemaal woorden die we koppelen aan jonge mensen. De nieuwe generatie zorgt immers voor vernieuwing, of niet? Ook in onze organisaties krijgen de jonge talenten alle ruimte en aandacht. Maar kan dat niet ook anders? En wat brengt ons dit andere perspectief? Want hoe denkt de oudere generatie over vooruitgang? En hoe kijken zij terug op alle veranderingen in hun leven? Bonajo draait de rollen eens om en interviewt ouderen over vooruitgang. En in plaats van vooruit te kijken, wordt er teruggeblikt. De video stelt de vraag wat de impact van uitvindingen is. Ze zijn ontwikkeld om verbeteringen te realiseren, maar doen ze dat ook allemaal? Zijn sommige uitvindingen niet ook een stap achteruit? En wat is de impact van alle technologische uitvindingen op hoe we leven, onze sociale relaties? Zorgen ze voor meer verbinding of soms ook juist vervreemding? En zo zijn er nog veel meer vragen te stellen.

Uitvindingen met impact

De video laat zien dat die oudjes echt wat zinnigs te zeggen hebben over vooruitgang. Als je bedenkt dat de generatie van 70 plus de grootste technologische revolutie ooit heeft meegemaakt, is het heel legitiem om juist hen om hun mening te vragen. Hoe hebben al die innovaties ons gevormd en wat is de impact hiervan op de maatschappij? In de video horen we ze o.a. spreken over robots in de zorg en waarom ze dat juist wel of niet willen. Ook spreken ze over de uitvinding van tampons en maandverband en hoe die het leven van de dames een stuk aangenamer heeft gemaakt. Op de videostill zien we de uitvindingen die de grootste impact op hun leven hebben gehad. Erbij staat het jaartal van de uitvinding. De walkman uit 1987, het internet uit 1990, lijm uit 1951 en de mobiele telefoon, de kleurentelevisie uit 1940 en youtube uit 2005.

DIY

Het begin van een nieuw jaar is gewoonlijk een mooi moment om vooruit te blikken, maar start dit jaar eens vanuit een ander perspectief. Welke uitvinding – verandering, innovatie of ontwikkeling – heeft het meeste impact op jou gemaakt in 2017? En brengt dit alleen maar vooruitgang of zorgt het op bepaalde aspecten juist voor achteruitgang? Schrijf voor jezelf 1 verandering op en vraag aan uiteenlopende collega’s – van CEO tot receptionist – om dat ook te doen. Bespreek jullie inzichten en ontdek waar ze verschillen en overeenkomen. Gegarandeerd nieuwe inzichten voor 2018!

Wil je met ons in gesprek gaan over innovatie in jouw bedrijf of team? Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.

De kracht van onbegrensd denken

In onze huidige tijd is er amper plek voor dromen en verbeelding. Dat is jammer, want daarmee doen we onszelf tekort, vindt AimAtArt. Feiten en statistieken alleen zijn volgens ons niet genoeg om de uitdagingen van vandaag de dag te trotseren. Maar wat zijn alternatieven voor de ratio? En hoe kan je die verweven in organisaties waar efficiëntie de norm is? Om dit te onderzoeken organiseerden we de expeditie: De kracht van onbegrensd denken. Samen met innovatie-aanjagers van toonaangevende organisaties doken we in dit thema in het Rotterdamse Spangen. Hoofdvraag: In hoeverre is er ruimte voor onbegrensd denken in organisaties?

Waarom op expeditie?

Mensen die openstaan voor ervaringen zien hun creativiteit toenemen op reis. Dat schrijft hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis in zijn boek ‘Wie (niet) reist is gek’. Hij refereert in dit kader naar een onderzoek dat gedaan is aan de Radboud Universiteit Nijmegen met VR. Proefpersonen kregen een bril op en waande zich in een ruimte waarin alles werd ontregeld. Het onderzoek liet zien dat de ontregeling ervoor zorgde dat de proefpersonen achteraf beduidend creatiever waren. Een tweede groep deelnemers, die slechts keken naar een opgenomen filmpje van een deelnemer die door de virtuele wereld liep, werd niet creatiever. Mensen moesten de ontregeling echt zelf ondergaan om ervan te profiteren. Je zult dus erin moeten duiken, in het onbekende, het onbegrensde. Kunst is net als reizen en biedt dezelfde ontregeling. Daarom namen we deze groep mee op expeditie naar de experimentele kunstruimte A Tale of A Tub.

Experiment en het belang van nieuwe ervaringen

A Tale of A Tub liet een tentoonstelling zien waaraan het gedachtegoed van de Spaanse filosofe Maria Zambrano ten grondslag ligt. Zambrano stelde dat intuïtie en dromen ook manieren zijn om naar de wereld te kijken. Ook zij is ervan overtuigd dat er meer plek moet komen voor onbegrensd denken. Gevestigde internationale kunstenaars werden door A Tale of A Tub uitgenodigd om hierop te reageren. Een belangrijk element dat hierin naar voren kwam was experiment. Zo was er de poëtische video van Nicole Timmer, waarin zij haar nieuwe ervaringen, opgedaan tijdens een wereldreis, deelt met toeschouwers. We voerden n.a.v. dit werk het gesprek over het belang van nieuwe ervaringen opdoen i.h.k.v. innovatie. Erg belangrijk, daarover was iedereen het eens. Maar de vraag welke nieuwe ervaring je zelf wel eens zou willen opdoen, was lastiger te beantwoorden. Ook de video van Apitchatpong Weerasethakul & Chai Siris was voer voor gesprek over bezieling in organisaties. Een deelnemer: “als je niet meer met bezieling werkt, dan word je dus een robot. Die bezieling is zo belangrijk, met hoofd en hart werken”.

Ontmoeting is cruciaal

Alle genodigden waren het erover eens. Ontmoeting is cruciaal als het gaat om onbegrensd denken te activeren. Hoe kom je op een ander spoor? Letterlijk door bij iemand aan te bellen en met een wildvreemde het gesprek aan te gaan. Tijdens de expeditie werden onze genodigden uitgedaagd dit te doen. Aanbellen bij buurtbewoners waar een kunstwerk van Lee Kit hing. Kit zocht letterlijk de grenzen op door zijn werken buiten de tentoonstellingsruimte te laten zien. Wat leverde het op? Ongemak, wantrouwen, een lach, maar ook een wedervraag, verwondering en een bijzonder gesprek. Dat alles met zoiets basaal als een ontmoeting.

Ruimte maken voor onbegrensd denken

Op de vraag ‘In hoeverre is er ruimte voor onbegrensd denken in organisaties?’ is geen concreet en eenduidig antwoord te geven. Wel zijn er deze avond voorwaarden geformuleerd en zijn de deelnemers zelf nog meer aan het denken gezet over dit thema. Die voorwaarden zijn: ruimte creëren voor ontmoeting, nieuwe ervaringen opdoen en bezieling niet weg te wuiven, maar toe te laten. Klinkt helder, maar gemakkelijk is dat niet. Probeer het maar eens een dag. Ik zie uit naar onze ontmoeting!

Wil je ons ontmoeten? Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.