Begin met omgekeerde volgorde: vooruitgaan door terug te blikken

Afbeelding: Melanie Bonajo, ‘Progress vs regress’, 2016.

Een nieuw jaar staat voor de deur. Een jaar vol nieuwe plannen en ambities. We zijn geneigd om lekker van start te gaan en ons te richten op dat wat voor ons ligt. Maar wat als we dit eens helemaal omdraaien?

Kijk hiervoor naar deze foto. We zien dames en een heer op leeftijd in een groene omgeving, misschien een parkje of iemands tuin. En we zien kartonnen borden met daarop producten en een jaartal. Waar zou dit over kunnen gaan? Je kijkt naar een videostill van de video ‘Progress vs Regress’ van de Nederlandse kunstenares Melanie Bonajo. De video gaat over vooruitgang én achteruitgang. Het biedt een mooi inzicht speciaal voor deze tijd van het jaar. Lees verder waarom.

Terugblikken op vooruitgang

Als we aan vooruitgang denken komen woorden als vernieuwing, ontwikkeling en innovatie op. Allemaal woorden die we koppelen aan jonge mensen. De nieuwe generatie zorgt immers voor vernieuwing, of niet? Ook in onze organisaties krijgen de jonge talenten alle ruimte en aandacht. Maar kan dat niet ook anders? En wat brengt ons dit andere perspectief? Want hoe denkt de oudere generatie over vooruitgang? En hoe kijken zij terug op alle veranderingen in hun leven? Bonajo draait de rollen eens om en interviewt ouderen over vooruitgang. En in plaats van vooruit te kijken, wordt er teruggeblikt. De video stelt de vraag wat de impact van uitvindingen is. Ze zijn ontwikkeld om verbeteringen te realiseren, maar doen ze dat ook allemaal? Zijn sommige uitvindingen niet ook een stap achteruit? En wat is de impact van alle technologische uitvindingen op hoe we leven, onze sociale relaties? Zorgen ze voor meer verbinding of soms ook juist vervreemding? En zo zijn er nog veel meer vragen te stellen.

Uitvindingen met impact

De video laat zien dat die oudjes echt wat zinnigs te zeggen hebben over vooruitgang. Als je bedenkt dat de generatie van 70 plus de grootste technologische revolutie ooit heeft meegemaakt, is het heel legitiem om juist hen om hun mening te vragen. Hoe hebben al die innovaties ons gevormd en wat is de impact hiervan op de maatschappij? In de video horen we ze o.a. spreken over robots in de zorg en waarom ze dat juist wel of niet willen. Ook spreken ze over de uitvinding van tampons en maandverband en hoe die het leven van de dames een stuk aangenamer heeft gemaakt. Op de videostill zien we de uitvindingen die de grootste impact op hun leven hebben gehad. Erbij staat het jaartal van de uitvinding. De walkman uit 1987, het internet uit 1990, lijm uit 1951 en de mobiele telefoon, de kleurentelevisie uit 1940 en youtube uit 2005.

DIY

Het begin van een nieuw jaar is gewoonlijk een mooi moment om vooruit te blikken, maar start dit jaar eens vanuit een ander perspectief. Welke uitvinding – verandering, innovatie of ontwikkeling – heeft het meeste impact op jou gemaakt in 2017? En brengt dit alleen maar vooruitgang of zorgt het op bepaalde aspecten juist voor achteruitgang? Schrijf voor jezelf 1 verandering op en vraag aan uiteenlopende collega’s – van CEO tot receptionist – om dat ook te doen. Bespreek jullie inzichten en ontdek waar ze verschillen en overeenkomen. Gegarandeerd nieuwe inzichten voor 2018!

Wil je met ons in gesprek gaan over innovatie in jouw bedrijf of team? Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.

De kracht van onbegrensd denken

In onze huidige tijd is er amper plek voor dromen en verbeelding. Dat is jammer, want daarmee doen we onszelf tekort, vindt AimAtArt. Feiten en statistieken alleen zijn volgens ons niet genoeg om de uitdagingen van vandaag de dag te trotseren. Maar wat zijn alternatieven voor de ratio? En hoe kan je die verweven in organisaties waar efficiëntie de norm is? Om dit te onderzoeken organiseerden we de expeditie: De kracht van onbegrensd denken. Samen met innovatie-aanjagers van toonaangevende organisaties doken we in dit thema in het Rotterdamse Spangen. Hoofdvraag: In hoeverre is er ruimte voor onbegrensd denken in organisaties?

Waarom op expeditie?

Mensen die openstaan voor ervaringen zien hun creativiteit toenemen op reis. Dat schrijft hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis in zijn boek ‘Wie (niet) reist is gek’. Hij refereert in dit kader naar een onderzoek dat gedaan is aan de Radboud Universiteit Nijmegen met VR. Proefpersonen kregen een bril op en waande zich in een ruimte waarin alles werd ontregeld. Het onderzoek liet zien dat de ontregeling ervoor zorgde dat de proefpersonen achteraf beduidend creatiever waren. Een tweede groep deelnemers, die slechts keken naar een opgenomen filmpje van een deelnemer die door de virtuele wereld liep, werd niet creatiever. Mensen moesten de ontregeling echt zelf ondergaan om ervan te profiteren. Je zult dus erin moeten duiken, in het onbekende, het onbegrensde. Kunst is net als reizen en biedt dezelfde ontregeling. Daarom namen we deze groep mee op expeditie naar de experimentele kunstruimte A Tale of A Tub.

Experiment en het belang van nieuwe ervaringen

A Tale of A Tub liet een tentoonstelling zien waaraan het gedachtegoed van de Spaanse filosofe Maria Zambrano ten grondslag ligt. Zambrano stelde dat intuïtie en dromen ook manieren zijn om naar de wereld te kijken. Ook zij is ervan overtuigd dat er meer plek moet komen voor onbegrensd denken. Gevestigde internationale kunstenaars werden door A Tale of A Tub uitgenodigd om hierop te reageren. Een belangrijk element dat hierin naar voren kwam was experiment. Zo was er de poëtische video van Nicole Timmer, waarin zij haar nieuwe ervaringen, opgedaan tijdens een wereldreis, deelt met toeschouwers. We voerden n.a.v. dit werk het gesprek over het belang van nieuwe ervaringen opdoen i.h.k.v. innovatie. Erg belangrijk, daarover was iedereen het eens. Maar de vraag welke nieuwe ervaring je zelf wel eens zou willen opdoen, was lastiger te beantwoorden. Ook de video van Apitchatpong Weerasethakul & Chai Siris was voer voor gesprek over bezieling in organisaties. Een deelnemer: “als je niet meer met bezieling werkt, dan word je dus een robot. Die bezieling is zo belangrijk, met hoofd en hart werken”.

Ontmoeting is cruciaal

Alle genodigden waren het erover eens. Ontmoeting is cruciaal als het gaat om onbegrensd denken te activeren. Hoe kom je op een ander spoor? Letterlijk door bij iemand aan te bellen en met een wildvreemde het gesprek aan te gaan. Tijdens de expeditie werden onze genodigden uitgedaagd dit te doen. Aanbellen bij buurtbewoners waar een kunstwerk van Lee Kit hing. Kit zocht letterlijk de grenzen op door zijn werken buiten de tentoonstellingsruimte te laten zien. Wat leverde het op? Ongemak, wantrouwen, een lach, maar ook een wedervraag, verwondering en een bijzonder gesprek. Dat alles met zoiets basaal als een ontmoeting.

Ruimte maken voor onbegrensd denken

Op de vraag ‘In hoeverre is er ruimte voor onbegrensd denken in organisaties?’ is geen concreet en eenduidig antwoord te geven. Wel zijn er deze avond voorwaarden geformuleerd en zijn de deelnemers zelf nog meer aan het denken gezet over dit thema. Die voorwaarden zijn: ruimte creëren voor ontmoeting, nieuwe ervaringen opdoen en bezieling niet weg te wuiven, maar toe te laten. Klinkt helder, maar gemakkelijk is dat niet. Probeer het maar eens een dag. Ik zie uit naar onze ontmoeting!

Wil je ons ontmoeten? Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.

Zo ontdek je de identiteit van jouw organisatie

Organisatie identiteit. Een abstract begrip waar je moeilijk je vinger op kan leggen. Want wat is de identiteit van jullie bedrijf? Over dit thema zijn vele boeken volgeschreven. Hoe ontdek je zelf wat jullie organisatie kenmerkt? Leer kijken als een kunstenaar. Kunstenaars bieden een andere invalshoek op bekende zaken, waardoor je nieuwe dingen gaat ontdekken! Gewoon door goed te kijken: See the unseen.

Observeren kan je leren

Fotograaf Hans Eijkelboom is een prachtig voorbeeld van een echte kijker. Hij heeft zijn beroep gemaakt van observeren. Hij kiest een plek op straat en gaat daar vervolgens 10 tot 20 minuten alleen maar kijken. Wat voor een types lopen hier? Wat voor een kleding dragen ze? En wat zijn de overeenkomsten? Er komt bijna altijd wel een gemeenschappelijke deler uit. Dames in bloemetjes print, stoere skaters met blote basten, capuchons met bontkragen. En zo kan je nog wel uren doorgaan. In het Museum voor Hedendaagse Kunst in Antwerpen (MuHKA) is een hele museumzaal ingericht met reeksen van Eijkelboom. Ik heb er zelf wel eens een middag gespendeerd om alle types te bekijken. Hij heeft veel reeksen in Arnhem gemaakt en daar ben ik toevallig opgegroeid. En ja hoor, tussen de reeks mannen met vissersjasjes spotte ik mijn wiskundeleraar van de middelbare school. Ook hij valt in een reeks met andere mannen, namelijk die van de mannen in vissersjasjes. Na een middag van deze fotoreeksen kijken, kijk je heel anders naar de mensen op straat.
Het gaat Eijkelboom niet om het maken van de mooiste foto’s. Hij is geïntrigeerd door het thema identiteit. Vorm je die zelf of wordt die gevormd door je omgeving? Als je die eindeloze reeksen met dezelfde uiterlijkheden ziet, denk je wat een eenheidsworsten allemaal. Wie heeft er nog een eigen identiteit? Het grappige is, dat hij veel fotografeert in winkelstraten. We gaan shoppen om onze eigen identiteit te versterken. Uiteindelijk onderscheiden we ons juist minder door deze aankopen en vallen we zo in een reeks van Eijkelboom.


Hans Eijkelboom, ´15 nov 1996, Arnhem, NL, 14.45-15.45′(bewerkt)

Doe het zelf: ontdek jullie organisatie identiteit

Door als Eijkelboom te leren kijken, ontdek je van alles! Want in welke reeks pas jij zelf? En wat voor een reeks kan je maken van jouw bedrijf? Als Eijkelboom bij jullie binnenstapt, wat zou hij dan fotograferen? Komen er reeksen met mannen in donkerblauwe pakken met sophisticated dassen uit? Of maakt hij een reeks met jonge mensen in skinny jeans en gympen?
Zoom even uit en kijk als Eijkelboom naar jullie organisatie. Omschrijf aan de hand van vijf punten waar jullie aan te herkennen zijn? Naast kleding, kan je ook denken aan attributen of een houding. Worden jullie vastgelegd in een trotse, zelfverzekerde houding? Of is de blik in jullie ogen bijvoorbeeld meer afwachtend? En wat hebben mensen bij zich? Is dat een broodtrommeltje, een Macbook of een telefoon-headset?
Als je deze punten voor jezelf hebt genoteerd, vraag dan ook aan een collega om dat te doen. Bespreek jullie observaties. Waar zitten de overeenkomsten en waar de verschillen? En wat vertelt deze reeks typeringen over jullie identiteit? Wat kan je afleiden over de cultuur, hoe jullie samenwerken, onderliggende waarden en ga zo maar door? Puur door te observeren kom je heel veel te weten. See the unseen.

Echt leren kijken als Eijkelboom? Tot 7 januari volgend jaar presenteert het Fotomuseum Den Haag een overzichtstentoonstelling met zijn werk. Neem contact op met Emilie Vermeer voor meer informatie.

Photocredits heading: Hans Eijkelboom, ’17 nov 1995, New York City, US, 12.15-13.00′ (bewerkt)

Naar het Concertgebouw voor een robot?

Eerder dit jaar verzorgde AimAtArt een aantal creatieve sessies tijdens een innovatief event van Microsoft Nederland. Het doel: de meerwaarde van creativiteit binnen een technologische omgeving onderstrepen. Voor de sessies verdiepte ik me in de tech-wereld en stuitte op een interessant spanningsveld tussen creativiteit en technologie. Deze week kwam dit weer goed naar voren bij het optreden van robot YuMi. Deze robot dirigeerde een orkest op het eerste internationale Robot-festival in Italië. Waanzinnig dat dit kan!
Het rijst bij mij ook de vraag: wanneer is creativiteit nog de aanjager en wanneer neemt de robot ook dit stuk van het menselijk brein over?

Een arm, geen brein

YuMi is een uitvinding van een Zwitsers bedrijf en is het resultaat van een onderzoek naar een geheel nieuwe samenwerking tussen mens en machine. De armen van YuMi bewogen net zo flexibel als die van dirigent Andrea Colombini, die als voorbeeld fungeerde. Voor elke zes minuten dirigeren, duurde het programmeren van YuMi maar liefst 17 uur. Hoewel YuMi hele stukken muziek kon leiden, kon het niet reageren op de muzikanten of op de Italiaanse tenor Andrea Bocelli, die een aria zong. Ruimte voor onverwachte improvisatiestukken was dus niet mogelijk. Hieruit blijkt dat wij mensen ons nog onderscheiden van robots in het intuïtieve, spontane en onverwachte. Allemaal elementen van de rechter hersenhelft.

Robots met getrainde rechter hersenhelften

Maar voor hoe lang nog? Het prikkelde mij na te denken over de wereld waarin technologie steeds meer samensmelt met de mens. Ik zie creativiteit nu als de aanbieder van mogelijkheden de dingen op een andere manier aan te vliegen. Zeker binnen een organisatie waarin de ontwikkeling van technologie leidend is, zoals het voorbeeld bij Microsoft, is dat zeer gewenst. Het biedt medewerkers de mogelijkheid groots te denken en het onmogelijke mogelijk te maken en direct toe te passen door de aanwezigheid van technologie. Maar het is een dunne scheidslijn, want er komt een dag dat YuMi ook de elementen van de rechter hersenhelft eigen maakt. En gezien de snelle ontwikkelingen op het gebied van technologie duurt dat waarschijnlijk niet al te lang. Het is zelfs al mogelijk om een kunstwerk te maken op basis van data, geen kunstenaar die daar nog aan te pas komt. Het is dus relevant om nu de discussie met elkaar te voeren of we daadwerkelijk naar het Concertgebouw willen gaan voor een robot. En of we een kunstwerk aan de muur willen hebben waarin het zwoegen van de mens niet is te zien. Of naar het theater voor een stel computers. Of… wat vind jij eigenlijk, waar ligt volgens jou de grens?

In Scandinavië is creativiteit hetgeen wat hen een voorloper maakt wat onder andere technologie betreft. Benieuwd hoe zij dit doen? Lees hier onze blog!

Verplichte kost voor CEO’s: Biënnale in Venetië

Onlangs vierde AimAtArt haar 8e verjaardag op de Biënnale van Venetië. Elke twee jaar biedt deze stad een inkijkje in de wereld van de kunst. Naast tentoonstellingen van landen over de hele wereld in eigen paviljoens, stelde de Franse curator Christine Macel de hoofdtentoonstelling samen: Viva Arte Viva. Juist in deze tijd, die gedomineerd wordt door conflicten en ander leed, is het kunst dat ons menselijk maakt, aldus Macel. Kunst biedt reflectie, stelt fundamentele vragen en het is de plek voor vrijheid en expressie. Dit klinkt zwaarder dan het is, want als je iets kan zeggen over de editie van 2017 dan is het wel dat deze aanstekelijk werkt. Het plant zaadjes voor nieuwe ideeën, zorgt voor verrassingen en biedt hoop voor de toekomst. Kortom, verplichte kost voor CEO’s.

Optimisme

Stemde voorgaande edities nog somber, de Biënnale van dit jaar kenmerkt zich door optimisme. Toch worden actuele issues als de vluchtelingencrisis, diversiteit en discriminatie niet geschuwd. Neem het werk van Olafur Eliasson, die een community opzette voor vluchtelingen en asielzoekers in Venetië. Hij richtte een werkplaats in waar ze samen met studenten lampen van gerecycled materiaal in elkaar zetten. Een lamp kost 250 euro. De opbrengst gaat naar vluchtelingenorganisaties. Een positief initiatief én een oplossing voor een complex probleem. En Eliasson was niet het enige hoopgevende initiatief.

Andere kijk op innovatie

Met zoveel kunst op 1 plek is het bijna onmogelijk om niet ‘disrupt’ te worden in je kijken. Zo’n andere blik geeft de Japanner Shimbuku ons. Hij maakt op eenvoudige wijze duidelijk dat er eigenlijk niet zoveel is veranderd wat betreft technologische ontwikkelingen. Relativerend en humoristisch. Vergelijk de steen en de smartphone maar eens met elkaar. Wat is er nou precies veranderd in al die eeuwen? Lopen we over 100 jaar nog steeds met een voorwerp in onze hand? Hoe verhouden hedendaagse uitvindingen zich tot traditionele objecten? En wat nog meer uit de oudheid kan een voorspeller zijn voor toekomstige uitvingen? Interessante case om je organisatie over te laten buigen.


Shimabuku, Oldest and Newest Tools of Human Beings, 2016

Uitdaging: groots denken

Verder was het opmerkelijk dat de meeste kunstwerken kleurrijk en aantrekkelijk waren verpakt. Groots, paviljoenvullend en van veelzijdig materiaal. Werken die het goed doen op je tijdlijn. Wij vonden het ene kunstwerk nog meer ‘instagrammable’ dan het andere. Een voorbeeld hiervan is werk van de Canadees Geoffrey Farmer. Hij sloopte het Canadese paviljoen en liet er water uitspuiten. Iets afbreken dat er al jaren staat, daar is durf voor nodig. En dat is het misschien wel het allerleukste aan een bezoek aan de Biënnale. Je laten doordringen van het lef dat kunstenaars hebben. Zo maakte de Italiaan Gergio Andreotta Calo een gigantische installatie om ons kijken te ontregelen (zie bovenste foto).

     
Geoffrey Farmer, A way out of the mirror, 2017

 

Het zien van zoveel kunstwerken zorgt voor een frisse blik. “Is dat ideetje van marketing misschien toch nog niet zo baanbrekend? En uit hoeveel lef bestaat die nieuwe visie eigenlijk?” Het kan niet anders dan dat een bezoek aan de Biënnale je denkkader oprekt.

CEO’s: boek een ticket naar Venetië

CEO’s en andere business professionals: zie jij het als je rol om mensen te inspireren en aan te steken in hun werkzaamheden? Te motiveren om de dingen anders te doen en te verleiden voor vernieuwing? En wil je zelf ook af en toe eens ontregelt worden, boek dan een ticket naar Venetië. Het kan nog t/m 26 november. Benieuwd naar jullie posts op instagram!

Tips nodig voor jouw ideale bezoek aan de Biënnale of voor must-sees? Neem dan contact met ons op.

Credits foto header: Gergio Andreotta Calo, Senza titolo (La fine del mondo), 2017

De innovatie barometer

Hele delegaties van de top van het bedrijfsleven maken inspiratiereizen naar Sillicon Valley om te leren van de succesformules. Samenwerkingen met start-ups worden opgezet om mee te liften op hun vernieuwingskracht. En elke manager is vandaag de dag bezig met het stimuleren van innovatie. Want hoe krijg je jouw mensen in beweging voor verandering? Dat kan makkelijker, en vooral gerichter. Namelijk met de Innovatie Barometer. Deze barometer brengt de huidige cultuur voor vernieuwing en creativiteit in kaart. En als je weet waar het knelt, weet je waar je kan verbeteren. En als je weet wat de succesfactoren zijn, weet je hoe je die nog meer kan benutten. Kortom, met de Innovatie Barometer kan je heel gericht aan de slag om de cultuur voor vernieuwing te verbeteren. Zodat mensen blijvend worden geprikkeld om te vernieuwen. Het resultaat: continue innovatie!

Wetenschap onderzoekt creativiteit
Wetenschappers over de hele wereld buigen zich over dit thema. Hoe kom je tot nieuwe ideeën? Welke omstandigheden stimuleren creativiteit? Wat motiveert mensen om buiten de gebaande paden te gaan? En welk type leider zorgt voor vernieuwing in het team? De Innovatie Barometer is dan ook ontwikkeld samen met onze Counsel Creativity dhr. dr. Matthijs Baas van de Universiteit van Amsterdam.
Met hem destilleerden wij uit het brede scala aan wetenschappelijk onderzoek de voorwaarden voor vernieuwing. Zo is bijvoorbeeld gevoel van autonomie cruciaal voor het stimuleren van iemands creativiteit. Kijk maar eens naar je eigen team. Komt de verfrissende input van diegene die alleen maar moet volgen en uitvoeren of van diegene die vrijheid in het werk krijgt? Wil je dat je team gaat vernieuwen? Dan is autonomie een belangrijke eerste stap. Dit kan je vergroten door iemand zelf te laten bepalen hoe het werk wordt ingericht en waar en wanneer er aan een bepaald project wordt gewerkt.

Remmers en stimulansen voor creativiteit
Naast autonomie zijn er nog een aantal andere factoren die creativiteit versterken of juist remmen. Dit uitgebreide arsenaal aan wetenschappelijke inzichten i.c.m. onze praktijkervaring is vertaald naar de Innovatie Barometer. In 30 vragen kom je erachter waar in de organisatie creativiteit wordt gestimuleerd en waar het – vaak onbewust – de kop wordt ingedrukt. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat een bepaalde afdeling een groot gevoel van autonomie ervaart, maar dat de interne processen en systemen de ideeën juist remmen. Je kunt je voorstellen dat een eindeloze besluitvorming en regelgeving voor een nieuw initiatief de innovatiekracht van deze afdeling op de lange termijn niet ten goede komt. De Innovatie Barometer meet op dan ook op 3 niveaus: individu, team en organisatie.

Op basis van de Innovatie Barometer innovatieve cultuur versterken
Met de Innovatie Barometer krijg je op een simpele en heldere manier de huidige cultuur voor vernieuwing inzichtelijk. Je weet hoe je het kan vergroten en waar de verbeterkansen liggen. Prikkelt jouw organisatie de mensen om te vernieuwen?

Benieuwd naar de andere factoren? Neem contact op Emilie Vermeer voor meer informatie.